Dlaczego dziecko kłamie ? Jak reagować ?

Żyjąc w społeczeństwie, musimy odnaleźć swoje miejsce na ziemi. Pierwszym tego etapem jest socjalizacja w rodzinie. Szczerość w kontaktach międzyludzkich jest bardzo ważna, dlatego uczymy tego Dzieci od najmłodszych lat. Często nastolatkowie, by nie wdawać się w niepotrzebne dyskusje z rodzicami, wolą powiedzieć to, co w ich ocenie dorośli chcieliby usłyszeć, koloryzując rzeczywistość. Bywa również i tak, że sami dorośli wolą nie znać prawdy, bo chcą uniknąć cierpienia i bólu z tym związanego. Czasami powiedzenie prawdy może być okrutne i brutalne. Niektórzy kłamią w celu wywarcia zamierzonego wrażenia na drugiej osobie. Przejaw grzeczności i bycia taktownym niejednokrotnie wymaga upiększania rzeczywistości, a czasem powiedzenia czegoś zupełnie nieprawdziwego. Wielu z nas nie zdaje sobie z tego sprawy, że kłamiemy dużo częściej niż nam się wydaje, zwłaszcza dlatego, że części taktownych wypowiedzi w ogóle nie traktujemy w kategoriach kłamstwa.     

Dziecko kłamie – wczesny etap rozwoju

Kłamstwo na wcześniejszym etapie rozwojowym jest wynikiem zagubienia się Dziecka w świecie zjawisk fantastycznych i rzeczywistych, a jest to spowodowane wpływem rozwijania się wyobraźni. Najmłodsi nie potrafią jeszcze dokonywać logicznego procesu myślowego, co za tym idzie niekiedy dorosłym może się wydawać, że różne wypowiedzi Dziecka są absurdalne i z pewnością stanowią kłamstwo.  

Jak oduczyć Dziecko kłamać?  

Zamiast piętnować za kłamstwo powinno się chwalić za odwagę mówienia prawdy. W ten sposób Dziecko czerpie przyjemność z tego, że się do czegoś otwarcie przyznało. Poprzez chwalenie w większym stopniu wpływamy na drugiego człowieka niż każąc go. W przeciwnym razie wywołujemy jedynie strach, frustrację i obawy przed zepsuciem relacji z rodzicem.  

Ważne jest również to, aby nigdy nie wciągać Dziecka w swoje kłamstwa, np. kiedy my unikamy kontaktów z kimś i każemy mówić Dziecku: ,,nie ma nas w domu”, nie chcąc iść do pracy, mówimy szefowi, że ,,jesteśmy chorzy”, kiedy nam coś nie smakuje na obiedzie rodzinnym, a mówimy, że ,,jest pyszne”, itp. To tylko nieliczne przykłady, które Dziecko lustruje później w swoim zachowaniu. Jak my możemy od Dziecka wymagać mówienia prawdy, skoro sami się z nią mijamy w codziennym życiu?   

Jeśli chcemy, by Dziecko nie kłamało, to dotrzymujmy słowa. Nie obiecujmy czegoś, jeśli wiemy, że nie będziemy w stanie spełnić swojej obietnicy. Najgorsze, co może być, to dawać nadzieję i zawieść oczekiwania Dziecka, które sobie jeszcze niewystarczająco dobrze z tym radzi.  

Musimy również nauczyć się zawsze przyznawać do własnych błędów. Nie przerzucajmy na nikogo poczucia winy, tylko bierzmy odpowiedzialność za siebie i zawsze przepraszajmy za błędy. Powiedzenie ,,przepraszam” nie jest naszą słabością, lecz pokazaniem siły.  

Nie powinniśmy angażować Dzieci w sprawy dorosłych, które bezpośrednio ich nie dotyczą. Często nieświadomie nastolatkowie nadmiernie angażują się w życie opiekunów i w momencie trudności wolą sami kłamać, by chronić Rodzica.  

Starajmy się z góry zakładać, że Dziecko mówi prawdę. Puszczenie kłamstwa płazem jest mniejszym złem niż niesłuszne oskarżenie.  

Warto w ogóle zastanowić się, dlaczego Dziecko kłamie. Może jest to po części jego sposób na zwrócenie na siebie uwagi albo obawa przed zbyt surową karą lub ewentualnymi konsekwencjami.   

Wpływ kłamstwa na relacje z bliskimi

Najpoważniejszymi konsekwencjami wynikającymi z mówienia nieprawdy przez Dzieci i młodzież są najczęściej problemy z zaufaniem Rodziców i Opiekunów. Rodzice decydują się na większe kontrolowanie Dziecka na niemal każdym kroku, co z kolei dodatkowo potęguje poczucie niesprawiedliwości i może skłaniać do kolejnych kłamstw. Gdy nastolatek uznawany jest za osobę niewiarygodną w środowisku rówieśniczym, zwykle dochodzi do konfliktów oraz do problemów z nawiązywaniem głębszych relacji.   

Gdy Dziecko, otrzymuje pełne i rzetelne informacje od Rodzica, nie jest krytykowane za brak wiedzy i ma silne poczucie, że może zwrócić się do niego z każdym pytaniem i każdym problemem, zdecydowanie rzadziej będzie uciekać się do kłamstwa w przypadku wystąpienia jakichkolwiek kłopotów. 

Fragment tekstu: Joanny Rutkowskiej – nauczycielka edukacji wczesnoszkolnej, psychoterapeutka, nauczycielka, logopedka i terapeutka SI z terapią behawioralną. Blog Akademii Przyszłości.